Eşel Mobil Sistemi Nedir? Akaryakıt Fiyatlarında Yeni Düzenleme Nasıl Uygulanacak?

Küresel enerji piyasalarında yaşanan dalgalanmalar nedeniyle Türkiye’de akaryakıt fiyatlarına yönelik yeni bir önlem gündeme geldi. Petrol fiyatlarının hızla yükselmesi üzerine hükümet, akaryakıt fiyatlarının tüketiciye doğrudan yansımasını sınırlamak amacıyla eşel mobil sistemini yeniden uygulamaya aldı. Peki eşel mobil sistemi nedir, nasıl çalışır ve akaryakıt fiyatlarını nasıl etkiler? İşte detaylar.

Bu da ilginizi çekebilir: Akaryakıt Yakıt Zammı Ne Kadar?

Eşel Mobil Sistemi Nedir?

Eşel mobil sistemi, akaryakıt fiyatlarındaki artışın doğrudan pompa fiyatlarına yansımaması için uygulanan bir vergi düzenleme mekanizmasıdır. Bu sistemde petrol fiyatları veya döviz kuru yükseldiğinde, akaryakıttan alınan Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) düşürülerek fiyat artışının tüketiciye yansıması sınırlandırılır.

Başka bir ifadeyle, uluslararası petrol fiyatları arttığında devlet ÖTV gelirinden feragat ederek akaryakıt fiyatlarının daha fazla yükselmesini engellemeye çalışır. Böylece hem enflasyon üzerindeki baskının azaltılması hem de vatandaşların bütçesinin korunması hedeflenir.

Türkiye’de eşel mobil sistemi ilk kez 2018 yılında uygulanmaya başlanmıştı.

Eşel Mobil Sistemi Neden Yeniden Gündeme Geldi?

Son dönemde Orta Doğu’da artan gerilim enerji piyasalarını da etkiledi. Özellikle ABD ve İsrail ile İran arasında yaşanan gelişmeler, küresel petrol sevkiyatının önemli bir bölümünün gerçekleştiği Hürmüz Boğazı’nda ticari hareketliliğin azalmasına yol açtı.

Bu gelişmeler petrol fiyatlarında hızlı bir yükselişe neden oldu. Küresel petrol piyasasının temel göstergelerinden biri olan Brent petrol fiyatı 4 Mart itibarıyla yaklaşık yüzde 2,5 artarak 83,96 dolara ulaştı. 28 Şubat’tan bu yana yaşanan toplam artış ise yüzde 15’i geçti.

Enerji fiyatlarındaki bu yükseliş, üretim maliyetlerini ve dolayısıyla enflasyonu artırma riskini de beraberinde getiriyor. Bu nedenle Türkiye’de enflasyonla mücadele kapsamında eşel mobil sisteminin yeniden devreye alındığı belirtiliyor.

Eşel Mobil Sistemi Nasıl Uygulanacak?

5 Mart itibarıyla uygulanmaya başlanan sistem kapsamında şu yöntem izlenecek:

• Uluslararası petrol fiyatları veya döviz kurunda artış yaşandığında, akaryakıttaki ÖTV tutarı düşürülecek.
• Böylece zamların pompa fiyatlarına doğrudan yansıması engellenecek veya sınırlı kalacak.
• Amaç, hem akaryakıt fiyatlarının hızlı yükselmesini önlemek hem de enflasyon üzerindeki baskıyı azaltmak.

Ancak petrol fiyatlarındaki artış çok yüksek seviyelere ulaşırsa, ÖTV indirimi yeterli olmayabilir ve fiyat artışları yine pompa fiyatlarına yansıyabilir.

Eşel Mobil Sisteminin Ekonomiye Etkisi

Eşel mobil sistemi özellikle şu alanlarda etkili oluyor:

• Enflasyonun kontrol altında tutulması
• Ulaşım ve üretim maliyetlerinin sınırlanması
• Hanehalkı bütçesinin korunması

Enerji fiyatları; tarım, sanayi ve lojistik gibi birçok sektörü doğrudan etkilediği için akaryakıt fiyatlarında yaşanan artışların sınırlanması, genel ekonomik dengeler açısından önemli görülüyor.