Çalışana Elden Ödeme Yapılması ve Yol Açacağı Sorunlar

Çalışana maaşının bir kısmının ya da tamamının banka yerine elden verilmesi hukuki açıdan sakıncalı bir uygulamadır. Bu yöntem, özellikle sigorta primlerinin düşük gösterilmesine yol açabileceğinden hem çalışanın hem de kamunun zarar görmesine yol açabilir.

Yasal düzenlemeler gereği belirli şartlar altında işverenlerin çalışanlarına yalnızca banka yoluyla ödeme yapmaları zorunludur. Bu yazımızda elden ödemenin hangi sorunlara yol açabileceğini işverenin yükümlülüklerinin neler olduğundan detaylıca bahsettik. Keyifli okumalar.

Elden Ödeme Neyi İfade Eder?

Elden ödeme, işverenin çalışanın maaşını banka yerine doğrudan elden vermesi anlamına gelir. Bazı durumlarda maaşın bir bölümü bankaya yatırılırken, kalan kısmı elden ödenmektedir. Ancak bu yöntem, çalışan açısından ciddi hak kayıplarına neden olabileceği gibi, işveren açısından da idari cezalara sebep olabilir.

Hangi İşyerleri İçin Banka Üzerinden Ödeme Zorunludur?

İşyerinde 5 ve üzeri kişi çalıştırılıyorsa, ücret ödemelerinin banka aracılığıyla yapılması zorunludur. Bu kural, çalışanların haklarının güvence altına alınması ve kayıt dışı çalışmanın önlenmesi amacıyla getirilmiştir. Aksi durumlarda işveren, para cezası başta olmak üzere çeşitli yaptırımlarla karşı karşıya kalabilir.

Elden Ödeme Hangi Hukuki Sorunları Doğurur?

Çalışana elden ödeme yapılması durumunda;

• Gerçek ücretin altında sigorta bildirimi yapılabilir.
• Kıdem ve ihbar tazminatı eksik hesaplanabilir.
• İşsizlik ve kısa çalışma ödeneği daha düşük olur.
• Emeklilik maaşı hak edilenden daha az olabilir.
• Meslek hastalığı, iş kazası gibi durumlarda alınacak tazminat azalabilir.

Bu durumlar çalışanın sosyal güvenlik haklarının zayıflamasına ve ileride mağdur olmasına yol açar.

İşverenin Yükümlülükleri Nelerdir?

İşverenler, çalışanlarına ilişkin tüm ödemeleri belgelemeli ve SGK ile vergi dairelerine zamanında bildirimde bulunmalıdır. Elden ödeme yapılması, hem vergi hem de sigorta açısından açık bir usulsüzlüktür. Bu nedenle kayıt dışı ödemeler, hem denetimlerde sorun yaratır hem de işverenin cezai sorumluluk altına girmesine neden olur.

İşçiye Elden Ödeme Yapılması Haklı Fesih Sebebi midir?

İş Kanunu’nun 24. maddesine göre, işverenin ücret ödeme yükümlülüğünü hukuka aykırı şekilde yerine getirmemesi çalışana haklı nedenle fesih hakkı verir. Bu durumda çalışan, iş sözleşmesini tek taraflı olarak feshedebilir ve koşullar uygunsa kıdem tazminatı talep edebilir.

Bu da ilginizi çekebilir: Kıdem Tazminatı Alırken Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

Çalışan Elden Ödeme Durumunda Ne Yapabilir?

Eğer çalışana banka yerine elden ödeme yapılıyorsa çalışan aşağıdaki adımları izleyebilir:

• ALO 170 hattını arayarak şikâyette bulunabilir.
• Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na yazılı dilekçeyle başvuru yapabilir.
• Hizmet tespiti davası açabilir.
• Bir iş hukuku avukatına danışarak yasal süreci başlatabilir.

İşverenin Karşılaşabileceği Yaptırımlar

Çalışana elden ödeme yapan işverenler;

• Her ay için iki asgari ücret tutarında idari para cezası ile karşılaşabilir.
• Eksik yatırılan vergi ve SGK primlerini, gecikme zammıyla birlikte ödemek zorunda kalır.
• Denetimler sırasında ortaya çıkan bu uygulamalar, bütün bordro kayıtlarının geçersiz sayılmasına neden olabilir.

Elden Ödemenin İspatı Nasıl Olur?

Elden ödeme iddiasını ispatlamak için;

• Tanık beyanları,
• İşçinin gerçek ücretini gösteren belgeler,
• Sektörel emsal ücret araştırmaları kullanılabilir.

Ayrıca sendikalardan alınan veriler de mahkemeler tarafından delil olarak kabul edilebilir.

İşveren hangi durumlarda elden ödeme yapabilir?

Yalnızca 5’ten az çalışanı bulunan küçük işletmeler, banka zorunluluğundan muaftır. Ancak bu durum da kontrol altında tutulmalı, usulsüzlük yaratmamalıdır.

Elden ödeme neden yasaktır?

Çünkü vergi ve SGK primlerinin eksik yatırılmasına zemin hazırlar. Bu hem çalışan hem de devlet açısından zararlıdır.

Elden ödeme çalışana ne tür zararlar verir?

Sosyal güvenlik haklarının zayıflamasına, tazminat ve ödeneklerin düşmesine, emeklilik maaşının azalmasına neden olur.

Bu da ilginizi çekebilir: Sosyal Güvenlik Hakkı ve Çalışanların Temel Hakları