Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı 2026-2030: İş Hayatında Neler Değişecek?

Yapay zekâ artık yalnızca teknoloji dünyasının gündeminde değil. Üretimden işe alıma, mesleklerden çalışanların sahip olması gereken yetkinliklere kadar iş hayatının neredeyse tüm kurallarını yeniden şekillendiriyor.

Şirketler açısından yapay zekâ yalnızca işleri hızlandıran veya maliyetleri azaltan bir araç olmaktan çıkıyor. Rekabet gücünü korumak, yeni iş modelleri geliştirmek ve küresel ekonomide varlığını sürdürebilmek için önemli bir dönüşüm alanına dönüşüyor.

Bu nedenle önümüzdeki dönemde işverenlerin yalnızca teknolojiyi takip etmesi yeterli olmayacak. Çalışanların yeni yetkinlikler kazanması, mevcut süreçlerin yapay zekâ araçlarıyla yeniden tasarlanması ve ortaya çıkan yeni düzenlemelere uyum sağlanması giderek daha önemli hale gelecek.

Türkiye de bu dönüşüm için Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı (2026-2030) ile yeni bir yol haritası ortaya koyuyor.

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda hazırlanan plan;

1 trilyon TL'nin üzerinde ekonomik değer oluşturmayı, 10 milyar doların üzerinde özel sektör yatırımını harekete geçirmeyi ve 110 bin yeni yapay zekâ uzmanı yetiştirmeyi hedefliyor.

Plan, “Fark Et, İstifade Et, Üret ve Yönet” olmak üzere dört ana eksen altında 16 öncelikli eylem alanından oluşuyor.

Peki bütün bunlar çalışanlar, iş arayanlar, gençler, işverenler, KOBİ'ler ve girişimciler için ne anlama geliyor?

1. Çalışanlar için yeni dönem: Yapay zekâ ile birlikte çalışmayı öğrenmek

Eylem planının önemli başlıklarından biri mevcut çalışanların yapay zekâ dönüşümüne hazırlanması.

Amaç yalnızca yeni yapay zekâ uzmanları yetiştirmek değil; bugün farklı mesleklerde çalışan milyonlarca kişinin de yeni teknolojilere uyum sağlamasını mümkün kılmak.

Bu kapsamda iki temel dönüşüm modeli öne çıkıyor.

Mevcut çalışanlara yapay zekâ yetkinliği kazandırılacak

Verimlilik Artırma Hattı (Upskilling) kapsamında çalışanlara, kendi sektörlerinde kullanabilecekleri yapay zekâ araçlarına yönelik eğitimler sunulması planlanıyor.

Böylece çalışanların mesleklerini tamamen değiştirmeden, yapay zekâyı günlük iş süreçlerinde kullanarak daha verimli hale gelmeleri hedefleniyor.

Çalışanlarını bu eğitimlere yönlendiren işletmelerin ise Ar-Ge merkezi ve teknokent teşviklerinden yararlanabilmesi öngörülüyor.

İlk hedef oldukça iddialı: 24 ay içerisinde en az 100 bin çalışanın bu eğitimleri tamamlaması.

Otomasyondan etkilenen meslekler için yeniden yönlendirme

İkinci önemli alan ise Mesleki Yeniden Yönlendirme Programı (Reskilling).

Otomasyon ve yapay zekâ nedeniyle dönüşüm riski yüksek olan mesleklerin İŞKUR ve sektör temsilcileriyle birlikte düzenli olarak analiz edilmesi planlanıyor.

Bu mesleklerde çalışanlara;

• Kariyer Danışmanlığı,
• Kısa Süreli Sertifika Programları,
• Yeni Mesleklere Geçiş Eğitimleri,
• Yeni Iş Alanlarına Yönlendirme

gibi desteklerin sunulması hedefleniyor.

Plan döneminin sonunda en az 1 milyon çalışanın mesleki dönüşüm değerlendirmesinden geçirilmesi, değerlendirilen kişilerin en az %60'ının yeni rollere, yeni mesleklere veya güçlendirilmiş pozisyonlara geçmesi amaçlanıyor.

Yapay zekâ okuryazarlığı milyonlarca kişiye ulaşacak

Yapay zekâ eğitiminin yalnızca teknoloji çalışanlarıyla sınırlı kalmaması da planın dikkat çeken noktalarından biri.

Vatandaşların e-Devlet üzerinden yapay zekâ okuryazarlık seviyelerini ölçebilmeleri ve seviyelerine uygun ücretsiz çevrim içi eğitimlere ulaşabilmeleri hedefleniyor.

Program kapsamında;

ilk 12 ayda 1,5 milyon, 24 ay sonunda ise toplam 5 milyon kişinin yapay zekâ eğitimlerini tamamlaması ve seviyelerine uygun mikro-sertifika alması planlanıyor.

2. Gençler ve iş arayanlar için 110 bin kişilik yeni yetenek havuzu

Yapay zekâ dönüşümünün en önemli sonuçlarından biri yeni mesleklerin ve uzmanlık alanlarının ortaya çıkması olacak.

Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı da bu nedenle gençler ve iş arayanlar için geniş kapsamlı bir yetenek geliştirme programı öngörüyor.

10 bin ileri düzey yapay zekâ uzmanı

Mühendislik öğrencileri ve genç profesyonellere yönelik programlarda;

• Veri Mühendisliği,
• Yapay Zekâ Modeli Geliştirme,
• MLOps,
• Güvenilir Yapay Zekâ

gibi alanlarda ileri düzey eğitimler verilmesi planlanıyor.

Katılımcıların Ulusal Veri Kütüphanesi ve GPU altyapısını kullanarak gerçek projeler geliştirmesi de programın önemli parçalarından biri.

Hedef, programdan mezun olanların en az %70'inin doğrudan yapay zekâ odaklı işlerde istihdam edilmesi.

100 bin “Yapay Zekâ Uygulama Profesyoneli”

Plan yalnızca yazılımcıları hedeflemiyor.

Sağlık, hukuk, finans, tarım, kamu yönetimi ve benzeri alanlarda çalışan profesyonellerin de kendi uzmanlık alanlarında yapay zekâyı etkin biçimde kullanabilmesi amaçlanıyor.

Bu kapsamda 100 bin Yapay Zekâ Uygulama Profesyoneli yetiştirilmesi hedefleniyor.

Bu yaklaşım, gelecekte yapay zekâ bilgisinin yalnızca yazılım ve teknoloji pozisyonlarında değil, çok daha geniş bir meslek grubunda temel bir yetkinliğe dönüşebileceğinin önemli bir göstergesi.

Üniversitelerde yapay zekâ dersleri yaygınlaşacak

Yükseköğretimde de önemli bir dönüşüm planlanıyor.

2027 sonuna kadar en az 50 üniversitede “Temel Yapay Zekâ” dersinin çekirdek müfredata eklenmesi hedefleniyor.

Bunun yanında farklı meslek ve uzmanlıklara yönelik en az 20 AKTS uyumlu mikro-yeterlik programının hayata geçirilmesi planlanıyor.

Burs programları ve uluslararası yetenek

“Yapay Zekânın Öncüleri” programı kapsamında lisansüstü ve doktora sonrası araştırmacıların desteklenmesi öngörülüyor.

Programla en az 500 yeni bursiyerin desteklenmesi ve toplam aktif bursiyer sayısının 1.000'e çıkarılması hedefleniyor.

Ayrıca TechVisa programı üzerinden 500 uluslararası uzmanın Türkiye'ye çekilmesi planlanıyor.

3. İşverenler ve KOBİ'ler için yapay zekâ destekleri

Eylem planının iş dünyasını doğrudan ilgilendiren önemli bir bölümü de şirketlerin yapay zekâ teknolojilerine erişimini kolaylaştırmaya yönelik.

Özellikle KOBİ'lerin yapay zekâ yatırımlarının maliyetini azaltacak yeni destek modelleri öne çıkıyor.

KOBİ'lere Yapay Zekâ Kuponu

Plan kapsamında KOBİ'lerin yapay zekâ teknolojilerine geçişini kolaylaştırmak amacıyla Yapay Zekâ Kuponları oluşturulması planlanıyor.

Bu destekler;

• Yapay Zekâ Yazılım Abonelikleri,
• Bulut GPU Ve CPU Kullanımı,
• Veri Hizmetleri,
• Güvenlik Testleri

gibi harcamalarda kullanılabilecek.

İlk 12 ay içerisinde en az 1.000 yapay zekâ kuponunun tahsis edilmesi hedefleniyor.

“Herkes İçin GPU” modeli

Yapay zekâ geliştirmenin en önemli maliyetlerinden biri yüksek işlem gücü ihtiyacı.

Bu nedenle akredite veri merkezleri üzerinden şirketler, araştırmacılar ve girişimciler için GPU hesaplama kapasitesinin erişime açılması planlanıyor.

Başlangıçta yıllık 2 milyon GPU-saat, 2028'e kadar ise yıllık 20 milyon GPU-saatlik hesaplama kapasitesi hedefleniyor.

Bu kapasitenin en az %40'ının teknoloji girişimlerine ayrılması planlanıyor.

Türkiye'nin toplam veri merkezi kurulu gücünün ise 2030 yılına kadar 1 GW seviyesine çıkarılması hedefler arasında.

İşe alımda yapay zekâ kullanan şirketleri önemli düzenlemeler bekliyor

İnsan kaynakları açısından planın en dikkat çekici başlıklarından biri işe alım teknolojileriyle ilgili.

Adayların işe kabul edilmesi, değerlendirilmesi veya kariyer fırsatlarını doğrudan etkileyen yapay zekâ uygulamalarının “Yüksek Etkili Yapay Zekâ Sistemi” kapsamında değerlendirilmesi öngörülüyor.

Bu durum özellikle;

• Adayları otomatik değerlendiren sistemleri,
• Cv analiz araçlarını,
• Yapay zekâ destekli mülakat sistemlerini,
• Aday sıralama algoritmalarını,
• Işe alım karar destek sistemlerini

yakından ilgilendiriyor.

Bu tür sistemleri geliştiren veya kullanan kuruluşların, sistemleri devreye almadan önce Algoritmik Etki Değerlendirmesi (AİD) yapması; kamuya açık bir Model Kartı ve gerekli teknik dokümantasyonu hazırlaması gerekecek.

Dolayısıyla önümüzdeki dönemde İK teknolojilerinde yalnızca “algoritmanın ne kadar doğru sonuç verdiği” değil, nasıl karar verdiği, adayları nasıl etkilediği ve bu sürecin ne kadar şeffaf olduğu da önem kazanacak.

Yapay zekâ patentlerine hızlı inceleme

Yapay zekâ tabanlı buluş ve patent başvuruları için TÜRKPATENT Yapay Zekâ Hızlı Hat uygulamasının devreye alınması da planın iş dünyasına yönelik diğer adımlarından biri.

4. Girişimciler için 25 milyar TL'lik finansman

Türkiye'nin yalnızca yapay zekâ teknolojilerini kullanan değil, aynı zamanda geliştiren ve ihraç eden bir ülke haline gelmesi hedefleniyor.

Bu amaçla girişimlerin fikir aşamasından büyüme dönemine kadar desteklenmesini sağlayacak toplam 25 milyar TL'lik bir finansman yapısı planlanıyor.

10 milyar TL Ulusal Yapay Zekâ Araştırma Fonu

Fonun ilk ayağında 10 milyar TL büyüklüğünde Ulusal Yapay Zekâ Araştırma Fonu bulunuyor.

Fonun erken aşamadaki temel ve uygulamalı araştırmaları desteklemesi; desteklenen projelere aynı zamanda GPU kredisi ve veri kütüphanelerine erişim sağlaması hedefleniyor.

15 milyar TL Yapay Zekâ Büyüme Fonu

İkinci aşamada ise ürün-pazar uyumunu kanıtlamış girişimlere yönelik 15 milyar TL'lik Yapay Zekâ Büyüme Fonu planlanıyor.

Fon özellikle Seri A, Seri B ve ölçeklenme aşamasındaki teknoloji şirketlerine odaklanacak.

Kamu ve özel sektörün birlikte yatırım yapacağı modelde 1 birim kamu kaynağına karşılık en az 2 birim özel sermayenin harekete geçirilmesi hedefleniyor.

Yapay Zekâ Büyüme Bölgeleri kurulacak

2028 yılına kadar altyapısı hazır en az 5 Yapay Zekâ Büyüme Bölgesi kurulması planlanıyor.

Ayrıca KOBİ'lerin, girişimcilerin ve araştırmacıların prototip geliştirebileceği 3 Bölgesel Mükemmeliyet Merkezi oluşturulacak.

Bu merkezlerin girişimlere GPU altyapısı, veri kaynakları ve teknik geliştirme ortamı sunması amaçlanıyor.

Sağlıktan tarıma sektörel yapay zekâ modelleri

Türkiye'nin belirli sektörlerde kendi yapay zekâ modellerini geliştirmesi de planın önemli hedeflerinden biri.

Öncelikli alanlar arasında;

• Sağlık,
• Afet Yönetimi,
• Enerji,
• Tarım,
• Türkçe Büyük Dil Modeli (Llm)

bulunuyor.

Bu modellerin yalnızca Türkiye'de kullanılması değil, küresel pazarlara sunulması da hedefleniyor.

“İhraca Hazır Paket” yaklaşımıyla 2028 yılına kadar 100 milyon TL model ihracat geliri amaçlanıyor.

Robotik ve fiziksel yapay zekâ büyüyecek

Yapay zekâ dönüşümü yalnızca yazılım alanıyla sınırlı kalmayacak.

Savunma sanayisinde edinilen otonom sistem deneyiminin;

• Arama-Kurtarma,
• Tarım Robotları,
• Otonom Sürüş,
• Insansı Robotlar

gibi sivil alanlara aktarılması hedefleniyor.

Plan nasıl uygulanacak?

Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı'nın uygulanması iki ana dönemde ele alınıyor.

2026-2027: Altyapı ve hazırlık dönemi

İlk aşamada;

• Yönetişim yapılarının oluşturulması,
• Veri alanlarının pilot uygulamalarının başlatılması,
• Kamudaki yapay zekâ projelerinin devreye alınması,
• Hesaplama altyapısı yatırımlarının netleştirilmesi

planlanıyor.

2028-2030: Ölçeklenme dönemi

İkinci aşamada ise başarılı pilot projelerin büyütülmesi, sektörel yapay zekâ modellerinin ticarileştirilmesi, uluslararası yatırımların artırılması ve yapay zekâ ürünlerinin ihracatının hızlandırılması hedefleniyor.

Planın en üst yönetişim organının Cumhurbaşkanı başkanlığındaki Ulusal Yapay Zekâ Kurulu olması öngörülüyor.

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı bünyesindeki Program Ofisi ise hedefleri, bütçeleri ve uygulama takvimlerini takip edecek.

İlerlemenin kamuya açık Ulusal Yapay Zekâ İlerleme ve Şeffaflık Portali üzerinden takip edilebilmesi planlanıyor.

Peki kim ne yapmalı?

Eylem planındaki hedefler oldukça büyük. Ancak bireyler ve şirketler açısından asıl önemli soru şu:

Bu dönüşüme bugünden nasıl hazırlanabiliriz?

Çalışanlar

Yapay zekâyı yalnızca kendi mesleğini tehdit eden bir teknoloji olarak değil, iş yapma biçimini değiştiren yeni bir araç olarak değerlendirmek gerekiyor.

Çalışanların yapay zekâ okuryazarlığını geliştirmesi, kendi mesleğinde kullanılabilecek araçları öğrenmesi ve mümkün olduğunda mikro-sertifika programlarına katılması önümüzdeki dönemde önemli bir kariyer avantajı sağlayabilir.

Gençler ve iş arayanlar

Yeni dönemde yalnızca diploma değil, yapay zekâyı kullanabilme ve yapay zekâ ile birlikte çalışabilme becerisi de giderek daha fazla önem kazanacak.

Üniversitelerdeki mikro-yeterlik programları, ileri düzey yapay zekâ eğitimleri, uygulama profesyoneli programları ve burs fırsatları bu nedenle yakından takip edilmeli.

İşverenler ve KOBİ'ler

Şirketlerin yapay zekâ dönüşümünü yalnızca yeni bir yazılım satın alma projesi olarak görmemesi gerekiyor.

Asıl dönüşüm;

çalışanların yetkinliklerinin geliştirilmesi, iş süreçlerinin yeniden tasarlanması ve doğru teknolojinin doğru noktada kullanılmasıyla gerçekleşecek.

KOBİ Yapay Zekâ Kuponları ve Herkes İçin GPU gibi programlar açıldığında şirketlerin bu destekleri değerlendirmesi önemli bir fırsat yaratabilir.

İnsan kaynakları ekiplerinin ise kullandıkları yapay zekâ destekli işe alım sistemlerini şimdiden şeffaflık, ayrımcılık riski, algoritmik etki ve veri güvenliği açısından değerlendirmeye başlamasında fayda var.

Girişimciler ve araştırmacılar

Yapay zekâ alanında ürün geliştiren girişimler açısından önümüzdeki dönem yalnızca finansmana değil, hesaplama kapasitesine ve nitelikli verilere erişim açısından da yeni fırsatlar yaratabilir.

Ulusal Yapay Zekâ Araştırma Fonu, Yapay Zekâ Büyüme Fonu, Mükemmeliyet Merkezleri ve Yapay Zekâ Büyüme Bölgeleri bu nedenle yakından takip edilmesi gereken başlıklar arasında.

Yapay zekâ iş hayatını nasıl değiştirecek?

Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı'nın belki de en önemli mesajı şu:

Yapay zekâ dönüşümü yalnızca teknoloji şirketlerini veya yazılımcıları ilgilendiren bir konu değil.

Üretimden insan kaynaklarına, finanstan hukuka, tarımdan sağlığa kadar neredeyse tüm sektörlerde çalışma biçimlerinin değişmesi bekleniyor.

Bazı görevler otomatikleşirken yeni meslekler ortaya çıkacak. Bazı pozisyonlar ortadan kalkmak yerine yeniden tanımlanacak. Şirketler ise giderek daha fazla yapay zekâ kullanan çalışanlara ve yapay zekâyı iş süreçlerine doğru şekilde entegre edebilen ekiplere ihtiyaç duyacak.

Bu nedenle önümüzdeki dönemin en değerli yetkinliği yalnızca “yapay zekâ bilmek” değil, kendi mesleğini yapay zekâ ile birlikte yeniden tasarlayabilmek olacak.

Çalışanlar, iş arayanlar ve şirketler açısından dönüşüme hazırlanmanın en doğru zamanı ise yapay zekânın iş hayatını tamamen değiştirmesini beklemek değil; bugünden harekete geçmek.