STK Nedir?

Sivil toplum kuruluşları (STK), toplumsal faydayı amaçlayan, devlete bağlı olmayan, gönüllülük esasına dayalı örgütlenmelerdir. Eğitimden sağlığa, çevreden insan haklarına kadar birçok alanda faaliyet gösteren bu kuruluşlar, bireylerin sosyal sorunlara çözüm bulma sürecine doğrudan katılmasına olanak tanır. Peki STK ne demek? STK’lar ne işe yarar? Devletle ilişkileri nasıldır? Bu yazımızda STK’lara dair tüm sorulara açıklık getiriyoruz.

STK Ne Demek, Kısaca Tanımı Nedir?

STK (Sivil Toplum Kuruluşu), toplumun farklı kesimlerinin gönüllü olarak bir araya gelip, belirli bir sosyal amacı gerçekleştirmek üzere oluşturduğu, devletten bağımsız, kâr amacı gütmeyen organizasyonlardır. İngilizce’de NGO (Non-Governmental Organization) olarak bilinir.

Sivil toplum kuruluşları; dernek, vakıf, cemiyet ya da platform şeklinde örgütlenebilir ve farklı alanlarda kamuoyunu bilinçlendirme, yardım faaliyetleri yürütme ve sosyal sorunlara çözüm üretme gibi görevler üstlenir.

STK'ların Amacı Nedir?

STK’ların temel amacı, kamu yararına hizmet sunmak ve toplumsal gelişime katkı sağlamaktır. İşte STK’ların başlıca amaçları:

• Toplumsal sorunlara çözüm üretmek
• Hak temelli savunuculuk yapmak
• Doğal afetlerde yardım sağlamak
• Sağlık, eğitim ve çevre konularında hizmet vermek
• Gönüllülüğü ve aktif vatandaşlığı teşvik etmek
• Devlet politikalarının denetimini desteklemek

STK Devletin Mi?

Hayır, STK’lar devlete bağlı değildir. Devlet kurumlarıyla iş birliği yapabilirler ancak yapıları itibarıyla bağımsızdırlar. Ne tamamen devletten bağımsızdırlar, ne de devletin bir parçasıdırlar. Yani bir STK, devlet destekli olabilir ama bir kamu kurumu değildir.

Türkiye'de Kaç STK Var?

Dernekler Dairesi Başkanlığı ve Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün 2020 verilerine göre:

• 119.128 dernek
• 5.268 yeni vakıf
• 150 yabancı STK

aktif olarak faaliyet göstermektedir. Bu sayı yıllar içinde değişiklik gösterebilir.

STK Örnekleri Nelerdir?

İşte Türkiye’deki bazı bilinen STK’lardan örnekler:

• Kızılay Derneği (Türk Kızılayı): Afet yardımı, kan bağışı, insani yardım faaliyetleri
• Yeşilay Cemiyeti: Bağımlılıkla mücadele, sağlıklı yaşam farkındalığı
• TEMA Vakfı: Ağaçlandırma, erozyonla mücadele, çevre koruma
• UNICEF Türkiye Milli Komitesi: Çocuk haklarının korunması
• Türk Psikologlar Derneği: Ruh sağlığı destek çalışmaları
• Türk Hemşireler Derneği: Sağlık çalışanlarının mesleki gelişimi
• OHSAD: Özel Hastaneler ve Sağlık Kuruluşlarının temsilini üstlenir
• Sağlık Gönüllüleri Türkiye Derneği: Sağlık alanında gönüllülük çalışmaları yürütür

Bu da ilginiz çekebilir: Gönüllülük Nedir? Gönüllü Nasıl Olunur?

Sağlık Alanında Hizmet Veren 3 STK Örneği

1. Türk Kızılayı – Acil sağlık müdahaleleri, kan bağışı organizasyonları
2. Sağlık Gönüllüleri Türkiye Derneği – Gönüllü sağlık desteği hizmetleri
3. Türk Hemşireler Derneği – Hemşirelik mesleğinin gelişimini destekleyen çalışmalar

STK’lar Maaş Alır mı?

Genel kanının aksine, STK’larda çalışanlar maaş alabilir. Özellikle büyük ve profesyonel STK’lar; proje yöneticileri, iletişim uzmanları, muhasebeciler ve koordinatörler gibi kadrolarda ücretli personel çalıştırır. Ancak birçok görev gönüllülük esasına dayalıdır ve gönüllüler herhangi bir maaş almaz.

STK Kimlerden Oluşur?

STK'lar şu gruplardan oluşabilir:

• Gönüllüler: Herhangi bir karşılık beklemeden çalışan bireyler
• Üyeler: Dernek ya da vakıf üyesi olan bireyler
• Yönetim kurulu: Kuruluşun karar alıcı kadrosu
• Profesyonel çalışanlar: Belirli görevlerde maaşlı olarak çalışan kişiler
• Destekçiler/Bağışçılar: Maddi ya da ayni destek sağlayan birey ve kurumlar

STK’ların Toplum İçin Önemi Nedir?

Sivil toplum kuruluşları, toplumsal değişimin öncüsüdür. Vatandaş katılımını teşvik eder, hak arayışlarına destek olur ve sosyal adaletin sağlanmasına katkı sunar. Ayrıca afet anlarında hızlı hareket ederek devlet kurumlarının yükünü hafifletir.

STK’lar Toplumun Vicdanıdır

Sivil toplum kuruluşları, bireylerin sosyal sorunlara karşı duyarlılığını artırır ve dayanışma kültürünü yaygınlaştırır. Her birey bir STK’ya gönüllü ya da destekçi olarak katılarak toplumsal değişime katkı sağlayabilir. Unutmayın, küçük bir adım büyük bir fark yaratabilir.