Memur Disiplin Soruşturmasında Evrakları İnceleyebilir mi?

Kamu görevlileri hakkında yürütülen disiplin soruşturmalarında soruşturma dosyasını inceleme ve savunma hakkının kapsamı, uygulanması talep edilen disiplin cezasına göre farklılık gösterebiliyor. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, memuriyetten veya meslekten çıkarma cezası istenen memurlar için soruşturma evrakını inceleme hakkını açıkça düzenlerken; uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında aynı yönde açık bir hüküm bulunmuyor. Bu noktada yargı kararları ve Bilgi Edinme Hakkı Kanunu önem kazanıyor.

Memur Soruşturma Evrakını İnceleyebilir mi?

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 129. maddesinde, hakkında memuriyetten veya meslekten çıkarma cezası talep edilen memurlara çeşitli haklar tanınıyor.

Bu kapsamda memur;

• Soruşturma evrakını inceleyebiliyor,
• tanık dinletebiliyor,
• disiplin kurulunda sözlü veya yazılı savunma yapabiliyor,
• savunmasını bizzat veya vekili aracılığıyla gerçekleştirebiliyor.

Dolayısıyla memuriyetten çıkarma cezası söz konusu olduğunda soruşturma evrakını inceleme hakkı kanunda açık şekilde düzenleniyor.

Hangi Disiplin Cezalarında Evrak İnceleme Hakkı Var?

657 sayılı Kanun açısından disiplin cezasının türü, dosya inceleme hakkının açıkça düzenlenip düzenlenmediği bakımından önem taşıyor.

Ancak diğer cezalarda kanunda açık bir hüküm bulunmaması, soruşturma belgelerine hiçbir şekilde erişilemeyeceği anlamına gelmiyor. Tamamlanmış soruşturmalarda Bilgi Edinme Hakkı Kanunu ve konuya ilişkin yargı kararları ayrıca önem taşıyor.

Uyarma, Kınama ve Aylıktan Kesme Cezalarında Durum Ne?

657 sayılı Kanun'un 130. maddesi, diğer disiplin cezalarında memurun savunma hakkını güvence altına alıyor.

Buna göre devlet memuruna savunması alınmadan disiplin cezası verilemiyor. Memura savunmasını hazırlayabilmesi için en az 7 günlük süre verilmesi gerekiyor.

Bununla birlikte 130. maddede, 129. maddede olduğu gibi soruşturma dosyasını incelemeye ilişkin açık bir düzenleme bulunmuyor.

Bu nedenle uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında dosyaya erişim konusu yargı kararlarıyla da şekilleniyor.

Danıştay'ın Soruşturma Evrakı Hakkındaki Kararı Ne Diyor?

Kaynakta aktarılan Danıştay 10. Dairesinin 2012/6939 esas ve 2016/186 karar sayılı kararında, tamamlanmış disiplin soruşturmasına ilişkin belgelerin uygulanan cezanın türünden bağımsız olarak 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu kapsamında talep edilebileceği yönünde değerlendirme yapıldığı belirtiliyor.

Bununla birlikte önemli bir ayrıntı bulunuyor. Haberde, söz konusu karara akademik çalışmalarda ve bazı hukuk yayınlarında atıf yapılmasına rağmen Danıştay'ın emsal karar arama sisteminde kararın bulunamadığı bilgisine yer veriliyor.

Bu nedenle karar numarası üzerinden yapılacak değerlendirmelerde bu sınırlamanın dikkate alınması gerekiyor.

Memurun İfadesinin Alınması Savunma İçin Yeterli mi?

Disiplin soruşturmalarında dikkat edilmesi gereken bir diğer konu ise ifade ile savunma arasındaki fark.

Kaynakta aktarılan Danıştay 12. Dairesinin 2021/1684 esas ve 2021/1365 karar sayılı kararına göre, soruşturma sırasında memurun yalnızca ifadesinin alınmış olması savunma hakkının kullandırıldığı anlamına gelmiyor.

Ceza vermeye yetkili makamın, memura yöneltilen isnadı somutlaştırması ve ayrıca savunma yapması için süre tanıması gerekiyor.

Başka bir ifadeyle “ifade alma” ile “disiplin savunması alma” aynı işlem olarak değerlendirilmiyor.

Memura Savunma İçin Kaç Gün Süre Verilir?

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 130. maddesine göre memura savunma yapabilmesi için 7 günden az olmamak üzere süre verilmesi gerekiyor.

Belirlenen süre içerisinde savunmasını yapmayan memur ise savunma hakkından vazgeçmiş sayılabiliyor.

Bu nedenle disiplin sürecinde memura yöneltilen iddiaların açık şekilde bildirilmesi ve savunma için kanunda belirtilen sürenin tanınması önem taşıyor.

Disiplin Soruşturmasında Memurun Hakları Neler?

Disiplin soruşturmasının niteliğine ve talep edilen cezaya bağlı olarak hakların kapsamı değişebilse de 657 sayılı Kanun açısından savunma hakkı disiplin sürecinin temel unsurlarından biri.

Özellikle memuriyetten çıkarma cezası talep edilen durumlarda soruşturma evrakını inceleme, tanık dinletme ve kurul önünde sözlü veya yazılı savunma yapma hakları ayrıca düzenleniyor.

Diğer disiplin cezalarında ise savunma hakkı açıkça güvence altında olmakla birlikte, soruşturma evrakının incelenmesi konusunda kanunda aynı açıklık bulunmuyor. Tamamlanmış soruşturma dosyalarına erişim konusunda ise Bilgi Edinme Hakkı Kanunu ve yargı içtihatları gündeme geliyor.

Kısaca: Memur Soruşturma Dosyasını Görebilir mi?

Memuriyetten veya meslekten çıkarma cezası isteniyorsa evet; 657 sayılı Kanun'un 129. maddesi soruşturma evrakını inceleme hakkını açıkça tanıyor.

Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında ise 657 sayılı Kanun'da aynı yönde açık bir düzenleme bulunmuyor. Buna karşılık tamamlanmış disiplin soruşturmalarının belgelerine erişim bakımından Bilgi Edinme Hakkı Kanunu ve yargı kararları ayrıca değerlendirilmek durumunda.