Lokavt Nedir? Grev ve Lokavt Arasındaki Farklar

Toplu iş sözleşmeleri sürecinde zaman zaman işçi ve işveren tarafları arasında anlaşmazlıklar yaşanabilir. Bu gibi durumlarda işçiler greve başvurabilirken, işverenlerin de yasal olarak kullanabileceği bir yöntem vardır: Lokavt…

Peki, lokavt nedir? Lokavt nasıl uygulanır? Grev ve lokavt hangi yönleriyle birbirinden ayrılır? Bu yazımızda tüm detaylarıyla açıklıyoruz.

Lokavt Nedir?

Lokavt, işverenin, iş yerindeki faaliyeti durduracak şekilde işçilerin tamamını veya bir kısmını topluca işten uzaklaştırması anlamına gelir. Yani grev gibi bir iş bırakma eylemi olsa da lokavt, işveren tarafından başlatılır. Bu uygulama, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun 59. maddesiyle düzenlenmiştir.

Lokavt; işverenin kendi inisiyatifiyle ya da bağlı bulunduğu işveren sendikasının kararı doğrultusunda işçilerin geçici olarak işten uzaklaştırılmasıyla gerçekleşir. Ancak bu uygulamanın belirli yasal şartlara uygun olması gerekir.

Lokavt Çeşitleri Nelerdir?

Lokavt, uygulanma şekline göre ikiye ayrılır:

1. Kanuni Lokavt

İşverenin, işçiler tarafından alınan grev kararına karşılık olarak, yasaların öngördüğü usullere uyarak uyguladığı lokavttır. Lokavtın kanuni sayılabilmesi için:

Toplu iş sözleşmesi sürecinde uyuşmazlık yaşanmalı,

İşçi sendikası grev kararı almalı,

Bu grev kararı işverene bildirilmelidir.

İşveren, bu grev kararına karşılık olarak yasal süreci izleyerek lokavt ilan edebilir.

2. Kanun Dışı Lokavt

Eğer işveren, ortada herhangi bir grev kararı olmadan işçileri topluca işten uzaklaştırırsa bu durum kanuni olmayan yani yasadışı lokavt sayılır. Böyle bir durumda işçiler, iş sözleşmelerini haklı nedenle feshedebilir ve tazminat talep edebilir.

Lokavt Nasıl Uygulanır?

Kanuni bir lokavtın uygulanabilmesi için şu adımlar izlenmelidir:

1. Uyuşmazlık Süreci: Toplu iş sözleşmesi görüşmelerinde işveren ve sendika arasında anlaşmazlık çıkması gerekir.
2. Arabuluculuk: Taraflar arasında çözüm sağlanamazsa arabulucu atanır.
3. Grev Kararı: İşçi sendikası grev kararı alır ve bunu ilan eder.
4. Lokavt Kararı: İşveren veya işveren sendikası bu grev kararına karşılık olarak lokavt kararı alabilir.
5. Bildirim ve Uygulama: Lokavt kararı resmi mercilere bildirilir ve işçilerin iş yerine girişleri engellenir.

Grev ve Lokavt Arasındaki Farklar

Grev ve lokavt birbirine bağlı kavramlardır. Lokavt kararı alınabilmesi için öncelikle grev ilanı olması gerekir.

Hangi Durumlarda Grev ve Lokavt Yasaktır?

6356 sayılı kanunun 62. maddesi uyarınca bazı iş kollarında grev ve lokavt yasaktır. Bunlar:

• Can ve mal kurtarma işleri (ambulans, kurtarma hizmetleri),
• Cenaze ve mezarlık hizmetleri,
• Şehir şebeke suyu, elektrik, doğal gaz, petrol ve petrokimya işleri,
• Deniz, hava, kara ve demiryolu taşıma araçlarında tamamlanmamış yolculuklar,
• Milli Savunma Bakanlığı, Jandarma, Sahil Güvenlik, itfaiye ve hastaneler.

Ayrıca, işin doğası gereği faaliyetlerin durmaması gereken yerlerde (örneğin hayvanların bakımının gerektiği çiftlikler) belirli sayıda işçi çalışmaya devam etmek zorundadır.

Lokavt Nasıl Sona Erer?

• İşveren ve işçi sendikası arasında anlaşma sağlanırsa lokavt sona erdirilebilir.
• Kararı alan taraf, bu durumu ertesi iş günü sonuna kadar karşı tarafa ve iş yerine yazılı olarak bildirmelidir.
• Grev yapan sendikanın feshedilmesi veya üyelerinin %75’inin istifa etmesi gibi durumlar da lokavtı sona erdiren etkenlerdendir.

Lokavt Kararı Her Zaman Geçerli midir?

Hayır. Lokavt, ancak belirli yasal koşullar sağlandığında geçerli bir uygulama olabilir. Her durumda geçerli olmayan bu karar, özellikle işten çıkış süreçlerinde kritik bir öneme sahiptir. İşverenin, işçinin çalışma hakkını engellediği bu süreçlerde SGK bildirimi yapılırken doğru çıkış kodunun kullanılması gerekir.

Peki, işten çıkarma süreçlerinde hangi kodlar kullanılır? Hangi kod ne anlama gelir?

Tüm bu soruların yanıtı için Eleman.net İş Rehberi'nde yer alan yazımıza göz atabilirsiniz: 2025 İşten Çıkış Kodları Nelerdir? SGK Kodları Açıklamaları