
Motosikletli kuryelik, uzun süre araç kullanmayı ve gün içerisinde çok sayıda teslimat gerçekleştirmeyi gerektiren mesleklerden biridir.
Özellikle yoğun trafikte çalışan kuryeler, uzun süre oturma pozisyonunda kalma, motosiklet titreşimi, sık dur-kalk yapma ve paket taşıma gibi fiziksel etkenlere maruz kalabilir.
Bu çalışma koşulları bazı kas-iskelet sistemi rahatsızlıklarının ortaya çıkmasına veya mevcut şikâyetlerin artmasına katkıda bulunabilir.
Kuryelerde bel ve diz sağlığını etkileyebilecek başlıca faktörler şunlardır:
Uzun süre motosiklet üzerinde aynı pozisyonda kalmak
Sürekli titreşime maruz kalmak
Ağır paketleri kaldırmak ve taşımak
Paketleri taşırken yanlış vücut pozisyonu kullanmak
Sık sık motosikletten inip binmek
Dinlenme aralarının yetersiz olması
Fiziksel zorlanmaya rağmen çalışmaya devam etmek
Ancak bu etkenlere maruz kalan her kuryede aynı sağlık sorunlarının ortaya çıkması beklenmez. Hastalığın oluşumunda kişinin sağlık geçmişi ve diğer risk faktörleri de etkili olabilir.
Bel fıtığı, omurlar arasındaki disklerin yapısında meydana gelen değişikliklerin sinir dokularını etkilemesi sonucunda ağrı, uyuşma ve hareket kısıtlılığı gibi belirtilere neden olabilen bir rahatsızlıktır.
Motosikletli kuryelerde uzun süre oturma, titreşim ve ağır yük taşıma gibi etkenler bel bölgesindeki fiziksel zorlanmayı artırabilir.
Ancak kurye olarak çalışırken bel fıtığı tanısı almak, hastalığın otomatik olarak meslek hastalığı kabul edilmesini sağlamaz.
Meslek hastalığı değerlendirmesinde rahatsızlık ile yapılan iş arasında tıbbi ve hukuki açıdan bağlantı bulunup bulunmadığı incelenir.
Bu süreçte çalışma süresi, maruz kalınan fiziksel etkenler, sağlık raporları ve işin yürütülme koşulları önem taşıyabilir.
Motosikletli kurye olarak çalışanların bir bölümü bir işverene bağlı şekilde SGK'lı çalışırken, bir bölümü de kendi adına faaliyet göstererek Bağ-Kur (4/b) kapsamında sigortalı oluyor.
Özellikle esnaf kurye modelinde çalışanların merak ettiği konuların başında, bel fıtığı veya diz rahatsızlığı nedeniyle çalışamadıklarında SGK'dan ödeme alıp alamayacakları geliyor.
Bağ-Kur'lu esnaf kuryeler de meslek hastalığı sigortası kapsamında belirli haklardan yararlanabilir. Ancak 4/a kapsamında çalışan kuryelerle 4/b kapsamında faaliyet gösteren esnaf kuryelerin rapor parası ve kıdem tazminatı hakları arasında önemli farklar bulunuyor.
Bağ-Kur kapsamında sigortalı olan esnaf kuryeler, meslek hastalığı nedeniyle geçici iş göremezlik ödeneği alabilir. Ancak bu ödeme, 4/a'lı çalışanlara göre daha sınırlı koşullarda yapılır.
SGK'nın açıklamasına göre 4/b sigortalılarına meslek hastalığı nedeniyle geçici iş göremezlik ödeneği, yatarak tedavi gördükleri süre boyunca veya yatarak tedavinin ardından bu tedavinin gereği olarak verilen istirahat raporu süresince ödenebilir.
Örneğin bel rahatsızlığı nedeniyle yalnızca ayakta muayene olan ve istirahat raporu alan bir esnaf kurye, sırf bu rapora dayanarak meslek hastalığı kapsamında geçici iş göremezlik ödeneği alamayabilir.
Ayrıca 4/b sigortalılarının bu ödenekten yararlanabilmesi için genel sağlık sigortası dahil prim ve prime ilişkin borçlarının bulunmaması gerekir.
Evet. Bir esnaf kuryenin bel veya diz rahatsızlığının SGK tarafından meslek hastalığı olarak kabul edilmesi ve meslekte kazanma gücünü en az yüzde 10 oranında kaybettiğinin belirlenmesi durumunda sürekli iş göremezlik geliri gündeme gelebilir.
Ancak yalnızca bel fıtığı veya diz rahatsızlığı tanısı almak yeterli değildir. Hastalığın işle bağlantısının ve meslekte kazanma gücü kaybının SGK tarafından tespit edilmesi gerekir.
Kendi adına ve hesabına bağımsız çalışan esnaf kuryeler, bu faaliyetleri nedeniyle işçi statüsünde olmadıklarından normal şartlarda kıdem tazminatı hakkına sahip değildir.
Kıdem tazminatı, iş sözleşmesi kapsamında çalışan ve kanuni şartları karşılayan işçiler için düzenlenmiş bir haktır.
Ancak bir kuryenin yalnızca Bağ-Kur'lu görünmesi, hukuken mutlaka bağımsız çalışan olduğu anlamına gelmez. Çalışmanın fiilen bir işverene bağımlı şekilde yürütülüp yürütülmediği, iş ilişkisinin niteliği açısından önem taşıyabilir.
Bu nedenle esnaf kurye modeliyle çalışan kişilerin kıdem tazminatı hakkı, somut çalışma koşullarına göre farklı değerlendirilebilir.
| Hak | SGK'lı Kurye (4/a) | Bağ-Kur'lu Esnaf Kurye (4/b) |
|---|---|---|
| Meslek hastalığı sigortası | Kapsam dahilinde | Kapsam dahilinde |
| Meslek hastalığı bildirimi | İşveren yapar | Sigortalı kendisi yapar |
| Geçici iş göremezlik ödeneği | Şartları varsa ayakta ve yatarak tedavide | Yatarak tedavide veya buna bağlı istirahatte |
| Sürekli iş göremezlik geliri | Şartları varsa alınabilir | Şartları varsa alınabilir |
| Kıdem tazminatı | Kanuni şartlarla alınabilir | Gerçekten bağımsız çalışıyorsa normalde alınamaz |
| Prim borcu koşulu | 4/b'ye özgü borçsuzluk şartı uygulanmaz | Geçici iş göremezlik ödeneği için borçsuzluk şartı vardır |
4/b kapsamında kendi adına çalışan esnaf kuryelerin meslek hastalığını SGK'ya bildirme sorumluluğu kendilerine aittir.
SGK'nın açıklamasına göre meslek hastalığı, durumun öğrenildiği günden başlayarak üç iş günü içinde bildirilmelidir.
Bildirim, SGK'nın ilgili elektronik uygulaması üzerinden veya İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirgesi kullanılarak Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne ya da Sosyal Güvenlik Merkezine yapılabilir.
Meslek hastalığının kabulü için gerekli sağlık kurulu değerlendirmeleri ve SGK tespit süreci ayrıca yürütülür.
Bel fıtığı veya diz ağrısı yaşayan her esnaf kurye doğrudan meslek hastalığı ödemesi alamaz. Hastalığın meslek hastalığı olarak kabul edilmesi, sigortalılık statüsü, tedavi şekli ve diğer kanuni koşullar birlikte değerlendirilir.
Özellikle Bağ-Kur'lu çalışanların normal hastalık raporu ile meslek hastalığı nedeniyle düzenlenen rapor arasındaki farkı bilmesi önemlidir. Çünkü 4/b sigortalılarına sıradan hastalık hâlinde geçici iş göremezlik ödeneği verilmez.
Diz ağrısı, kuryelerin çalışma hayatında karşılaşabileceği kas-iskelet sistemi şikâyetlerinden biridir.
Sürekli motosiklet kullanmak, dizleri uzun süre bükülü pozisyonda tutmak ve tekrarlayan hareketler bazı çalışanlarda ağrı ve hareket kısıtlılığına neden olabilir.
Bununla birlikte diz ağrısı tek başına bir meslek hastalığı tanısı değildir.
Diz eklemindeki rahatsızlığın nedeninin belirlenmesi için tıbbi değerlendirme yapılması gerekir.
Örneğin menisküs yaralanmaları, eklem hastalıkları ve diğer ortopedik sorunların oluşum nedenleri birbirinden farklı olabilir.
Bir diz rahatsızlığının meslek hastalığı kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği, hastalığın niteliğine ve işle bağlantısına göre belirlenir.
Kuryelerin çalışma koşullarıyla ilişkili olabilecek sağlık sorunları yalnızca bel ve diz ağrılarıyla sınırlı değildir.
| Sağlık Sorunu | İlişkili Olabilecek Çalışma Etkenleri |
|---|---|
| Bel ağrısı | Uzun süre oturma, titreşim, yük taşıma |
| Boyun ağrısı | Uzun süre aynı pozisyonda kalma |
| Diz ağrısı | Tekrarlayan hareketler, dizlerin bükülü kalması |
| Omuz ağrısı | Paket taşıma, fiziksel zorlanma |
| El ve bilek şikâyetleri | Tekrarlayan kavrama ve kontrol hareketleri |
| Kas yorgunluğu | Uzun çalışma süreleri ve yetersiz dinlenme |
Bu tabloda yer alan sağlık sorunlarının tamamı doğrudan meslek hastalığı olarak kabul edilmez. Her rahatsızlık için ayrı tıbbi değerlendirme gerekir.
Kuryelik yaparken bel fıtığı teşhisi konulan çalışanların merak ettiği konulardan biri kıdem tazminatı hakkıdır.
Bel fıtığı tanısı almak tek başına kıdem tazminatına hak kazanmak için yeterli değildir.
Ancak sağlık durumunun işin yapılmasını tehlikeli hâle getirdiği ve 4857 sayılı İş Kanunu'nun 24. maddesindeki koşulların oluştuğu durumlarda işçinin sağlık nedeniyle haklı fesih hakkı gündeme gelebilir.
İşçinin kıdem tazminatına hak kazanıp kazanamayacağı; çalışma süresine, iş sözleşmesinin sona erme nedenine ve diğer yasal şartlara bağlıdır.
Örneğin bir kurye, sağlık durumunun motosiklet kullanmasını veya paket taşımasını tehlikeli hâle getirdiğini ileri sürüyorsa bu durumun tıbbi belgelerle desteklenmesi önemlidir.
Sağlık nedeniyle işten ayrılmayı düşünen çalışanların, iş sözleşmesini sona erdirmeden önce haklarını ve mevcut belgelerini değerlendirmesi gerekir.
Bu da ilginizi çekebilir: Bel Fıtığı Olan İşçi Kıdem Tazminatı Alabilir mi?
Kıdem tazminatına hak kazanan çalışanların alabileceği tutar, hizmet süresine ve kıdem tazminatına esas giydirilmiş brüt ücretine göre hesaplanır.
Genel hesaplama esasına göre her tam hizmet yılı için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret dikkate alınır. Bir yıldan artan süreler de orantılı olarak hesaba katılır.
Hesaplamada işten ayrılma tarihinde geçerli olan kıdem tazminatı tavanı da uygulanır.
Bel fıtığı, diz rahatsızlığı veya başka bir sağlık sorunu nedeniyle işten ayrılmayı değerlendiren çalışanlar, kıdem tazminatına hak kazanmaları durumunda alabilecekleri tahmini tutarı Eleman.net Kıdem Tazminatı Hesaplama sayfasından öğrenebilir.
Hesaplama için işe giriş tarihi, işten ayrılma tarihi ve brüt ücret bilgilerinin doğru girilmesi gerekir.
Hesaplama aracının gösterdiği tutar, kıdem tazminatı hakkının doğduğunu değil, ilgili koşulların sağlanması hâlinde hesaplanabilecek yaklaşık miktarı ifade eder.
Bir kuryenin sağlık sorununun SGK tarafından meslek hastalığı olarak kabul edilmesi durumunda, kanuni koşulların sağlanması hâlinde sosyal güvenlik yardımlarından yararlanması mümkün olabilir.
Bu kapsamda geçici iş göremezlik ödeneği veya sürekli iş göremezlik geliri gündeme gelebilir.
Sürekli iş göremezlik geliri için meslekte kazanma gücü kaybının SGK tarafından en az yüzde 10 olarak belirlenmesi gerekir.
Ödeme tutarı; sigortalılık durumu, kazanç bilgileri, iş göremezlik derecesi ve ilgili mevzuat hükümlerine göre değişebilir.
Bel fıtığı veya diz rahatsızlığı bulunan bir kuryenin işten çıkarılması, yalnızca hastalık tanısına bakılarak değerlendirilemez.
İş sözleşmesinin feshi için ileri sürülen neden, sağlık raporları, işçinin çalışma koşulları ve ilgili iş hukuku hükümleri birlikte incelenmelidir.
Sağlık nedeniyle iş sözleşmesinin sona erdirilmesinde işverenin haklı fesih şartları ile işçinin haklı fesih şartları birbirinden farklıdır.
Bu nedenle işçinin hastalığının bulunması, işverenin her durumda tazminatsız fesih yapabileceği anlamına gelmez.
Bel, boyun veya diz rahatsızlığının çalışma koşullarından kaynaklandığını düşünen kuryeler öncelikle sağlık kuruluşuna başvurmalıdır.
Muayene sırasında yapılan işin niteliği, motosiklet kullanım süresi, titreşim maruziyeti ve yük taşıma koşulları hekime anlatılmalıdır.
Meslek hastalığı şüphesi bulunması durumunda SGK üzerinden tespit süreci başlatılabilir.
Sağlık raporları, tetkik sonuçları ve çalışma koşullarına ilişkin belgelerin saklanması da değerlendirme sürecinde önem taşıyabilir.
Uzun süre motosiklet kullanımı, titreşim ve sabit oturma pozisyonu bel bölgesindeki zorlanmayı artırabilir. Ancak bel fıtığının oluşumunda farklı etkenler rol oynayabilir.
Sağlık nedeniyle haklı fesih koşullarının ve kıdem tazminatı için gerekli diğer şartların oluşması hâlinde kıdem tazminatı hakkı gündeme gelebilir.
Diz ağrısı tek başına meslek hastalığı değildir. Altta yatan rahatsızlığın niteliği ve işle bağlantısı değerlendirilmelidir.
Çalışma koşullarıyla bağlantılı bir hastalıktan şüphelenilmesi durumunda yetkili sağlık kuruluşları ve SGK aracılığıyla meslek hastalığının tespiti için değerlendirme yapılabilir.
Esnaf kuryelerin sosyal güvenlik hakları, sigortalılık statülerine ve ilgili kanuni koşullara göre değişebilir. 4/a kapsamında çalışan bir kurye ile 4/b kapsamında sigortalı olan esnaf kuryenin hakları aynı şekilde değerlendirilmemelidir.
Bu durum hastalığın şiddetine, yapılan işe ve hekimin değerlendirmesine bağlıdır. Özellikle motosiklet kullanma güvenliğini etkileyen şikâyetlerde tıbbi görüş alınması önemlidir.
Siz de aklınızdaki soruları sorabilir, konuyla ilgili fikirlerinizi paylaşabilirsiniz.
Bu haber için yorum bulunmamaktadır.
eleman.net'te her gün yüzlerce yeni iş ilanı yayınlanıyor. Hayalindeki işe başlamak için özgeçmiş oluştur ve sana en uygun ilanlara başvur.
Hemen Özgeçmiş Oluştur