Devlet Memurunun Eşi İş Yeri Açabilir mi, Ticaret Yapabilir mi?

Devlet memurlarının ticaret yapıp yapamayacağı uzun yıllardır merak edilen konular arasında yer alıyor. Özellikle girişimcilik hayali kuran ailelerde sıkça sorulan sorulardan biri de "Devlet memurunun eşi iş yeri açabilir mi?" sorusu oluyor.

Peki memurun eşi şirket kurabilir mi? Eşinin açtığı iş yerinde memur çalışabilir mi? İşleri fiilen memur yürütebilir mi? İşte konuya ilişkin bilinmesi gerekenler.

Devlet Memurları Ticaret Yapabilir mi?

Öncelikle temel kuralı belirtmek gerekiyor.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 28. maddesine göre devlet memurları, tacir veya esnaf sayılmalarını gerektirecek faaliyetlerde bulunamaz. Ayrıca iş yeri açmaları, ticari işletme işletmeleri veya serbest meslek faaliyeti yürütmeleri de yasaktır.

Bu nedenle bir devlet memurunun kendi adına market, kafe, restoran, e-ticaret şirketi, danışmanlık ofisi veya benzeri bir işletme açması genel kural olarak mümkün değildir.

Devlet Memurunun Eşi İş Yeri Açabilir mi?

Evet, mevzuatta devlet memurunun eşinin ticaret yapmasını yasaklayan bir hüküm bulunmamaktadır.

Bu nedenle memurun eşi;

• Şahıs şirketi kurabilir,
• Limited şirket kurabilir,
• Anonim şirkete ortak olabilir,
• Esnaf olarak faaliyet gösterebilir,
• Mağaza, restoran, kafe veya başka bir iş yeri açabilir.

Kısacası eşin ticaret yapması, tek başına memur açısından disiplin suçu oluşturmaz.

Ancak burada dikkat edilmesi gereken önemli bir ayrıntı bulunmaktadır.

Memurun Eşinin Şirketi Varsa Kuruma Bildirim Gerekir mi?

657 sayılı Kanun'da, eşleri ticari faaliyet yürüten memurların bu durumu belirli süre içerisinde kurumlarına bildirmesi gerektiğine ilişkin düzenleme yer almaktadır. Bu nedenle eş tarafından yürütülen ticari faaliyetlerin kuruma bildirilmesi gerekebilir.

Uygulamada kurumların insan kaynakları veya personel birimlerinden görüş alınması faydalı olacaktır.

Memur Eşi Üzerinden Şirket Kurabilir mi?

Bu sorunun cevabı teknik olarak "hayır"dır.

Şirket veya iş yeri eşin üzerine kurulabilir. Ancak işletmenin gerçek sahibi, yöneticisi ve ticari faaliyeti fiilen yürüten kişi devlet memuru olamaz.

Çünkü mevzuat yalnızca işletmenin kimin adına kayıtlı olduğuna değil, fiilen ticaret yapılıp yapılmadığına da bakar.

Örneğin;

• İş yerindeki tüm kararları memur veriyorsa,
• Müşterilerle memur ilgileniyorsa,
• Alım-satım işlemlerini memur yürütüyorsa,
• Ticari faaliyet gerçekte memur tarafından yönetiliyorsa,

işletme eş adına kayıtlı olsa bile durum farklı değerlendirilebilir.

Bir Memur, İş Yerini Eşi Üzerinden Açıp İşleri Kendisi Yürütebilir mi?

Uygulamada en çok sorulan soru budur.

Kısa cevap: Risklidir ve genel olarak uygun kabul edilmez.

İş yerinin resmi sahibi eş olsa bile, memurun fiilen işletmecilik yapması, ticari faaliyet yürütmesi veya işletmeyi yönetmesi 657 sayılı Kanun'daki ticaret yasağı açısından sorun oluşturabilir.

Örneğin bir memurun:

• Kafenin günlük işletmesini yürütmesi,
• E-ticaret mağazasını yönetmesi,
• Ticari sözleşmeler imzalaması,
• Müşteri ilişkilerini yönetmesi,
• Şirket adına pazarlama faaliyetleri yapması,

ticari faaliyet kapsamında değerlendirilebilir.

Bu nedenle "iş yeri eşimin üzerine, ama aslında ben işletiyorum" yaklaşımı hukuki açıdan güvenli değildir.

Memur Eşinin İş Yerinde Çalışabilir mi?

Genel kural olarak devlet memurlarının özel sektörde çalışması da yasaktır. Kanunda memurların gerçek kişilere veya özel hukuk tüzel kişilerine ait iş yerlerinde çalışamayacağı açıkça belirtilmiştir.

Dolayısıyla eşe ait işletmede çalışan sıfatıyla görev almak da çoğu durumda mevzuata aykırı sonuçlar doğurabilir.

Memurlar Hangi Gelirleri Elde Edebilir?

Ticaret yasağı bulunmasına rağmen memurların elde edebileceği bazı gelir türleri vardır.

Örneğin;

• Kira gelirleri,
• Mevduat faizleri,
• Temettü gelirleri,
• Miras yoluyla edinilen mal varlıklarından doğan gelirler,
• Kanunun izin verdiği bazı ortaklıklar ve yatırımlar,

genellikle ticari faaliyet kapsamında değerlendirilmez.

Ancak her somut olayın farklı özellikleri bulunduğundan, yüksek tutarlı veya sürekli gelir sağlayan faaliyetlerde uzman görüşü alınması faydalı olacaktır.

Devlet memurlarının yapabileceği ek işler nelerdir?